Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB verzoek)

WOB verzoek

Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB)

"Het gebeurt regelmatig dat de overheid plannen maakt, waar niet alle burgers of ondernemers blij van worden. Bijvoorbeeld bij een ongewenste wijziging van een bestemmingsplan, kan men hiertegen bezwaar maken, en vervolgens in beroep bij een bestuursrechter. Echter, dit gevecht is nog weleens oneerlijk, omdat de overheid allerlei informatie heeft, die de burgers of ondernemers niet hebben. De overheid is verplicht om alle voors- en tegens af te wegen, maar als men een project graag wil realiseren, verdwijnen de tegenargumenten regelmatig in de bureaula. Hoe krijgen mensen die zich verzetten tegen wijziging van het bestemmingsplan, die stukken uit de la? Daarvoor bestaat de WOB, oftewel de Wet Openbaarheid van Bestuur."

Informatie lospeuteren bij de overheid

De WOB regeling is een uitvloeisel van het in de Grondwet bepaalde, dat openbaarheid bij wet geregeld moet worden met het oog op goed, en democratisch bestuur. Geheimhouding moet de uitzondering vormen, en moet bovendien gemotiveerd zijn. Dat klinkt prachtig. En een wob-verzoek kan inderdaad een nuttig middel zijn om informatie boven tafel te krijgen. Echter, de overheid werkt niet altijd mee; er worden nota bene cursussen gegeven aan ambtenaren om te leren een wob-verzoeker met zo min mogelijk informatie af te poeieren. Bereidt u dus voor op een listige strijd.

Openbaarmaking in het belang van de democratie?

De Wob verplicht de overheid niet alleen om informatie desgevraagd openbaar te maken: dit moet ook uit eigen beweging worden gedaan, zodra dat goed is voor de democratie. En laten we wel wezen, dat is vaak het geval; als alle informatie op tafel ligt, dan worden er betere beslissingen genomen. Toch is de Nederlandse overheid niet erg geneigd tot deze vrijwillige informatieverstrekking. Sterker nog, zelfs op verzoek voldoen ze hier liever niet aan. Vaak liggen daar allerlei onuitgesproken persoonlijke overwegingen aan ten grondslag. Als men denkt dat een promotie kansrijker is bij een succesvol project, dan verdwijnen tegenargumenten in de la. Vaak ook is er domweg sprake van geen zin. Bij een wob-verzoek moet alle informatie betreffende een onderwerp worden afgegeven, maar wie al tien stukken gekopieerd heeft, gaat liever de kinderen halen bij de crèche, dan verder te spitten naar die andere dertig stukken.

Wees specifiek in het wob-verzoek

Het helpt dan ook, om in een wob-verzoek zo specifiek mogelijk te zijn. Als bekend is dat een bepaalde commissie wekelijks heeft vergaderd over een bepaald project, vraag dan om de notulen van elke week tussen datum x en y. Wie weet dat er een bepaald rapport is uitgebracht door een ingenieursbureau, mag er vanuit gaan dat er ook concept-rapporten zijn geweest; noem die ook. Ten aanzien van stukken die al min of meer openbaar zijn: De WOB is niet bedoeld om mensen te bedienen die gewoon te lui zijn om zelf iets op te zoeken; de overheid mag dan weigeren. Desondanks kan het nuttig zijn om dergelijke stukken op te vragen, domweg om het bestuursorgaan erop te wijzen dat je iets weet: vergunningen zijn openbaar, maar het kan nuttig zijn om met een wob-verzoek te vragen om bepaalde terrasvergunningen, bijvoorbeeld om aan te geven dat je weet dat die nooit zijn afgegeven. Bedenk ook altijd welke bestuursorganen of afdelingen betrokken moeten zijn geweest bij een bepaald project. Het kan niet anders dan dat die elkaar op de hoogte hebben gesteld met schriftelijke stukken. Vraag daar naar.

Weigeringsgronden

Ook als u heel specifiek aangeeft wat u hebben wilt, mag het bestuursorgaan in bepaalde gevallen weigeren. Allereerst moet de overheid de stukken wel (nog) hebben. Als het gaat om administratieve stukken die ouder zijn dan tien jaar, is het mogelijk (en toegestaan) dat ze inmiddels vernietigd zijn. Ook persoonlijke beleidsopvattingen hoeft de overheid niet naar buiten te brengen. Het wordt van belang geacht van de democratie dat bekend is welke voors- en tegens zijn afgewogen, maar niet iedereen hoeft te weten dat meneer A voor was, en meneer B tegen. Informatie die de overheid in gevaar kan brengen, hoeft ook niet openbaar gemaakt; een wob-verzoek bij de AIVD zal dus weinig opleveren. Ook mag de wob niet misbruikt worden om de overheid concurrentie aan te doen, die anders niet mogelijk was. Bedrijfsgeheimen hoeven niet gedeeld te worden, noch de financiële bedrijfsvoering. Gegevens die door burgers aan de overheid verstrekt zijn, die privacy gevoelig zijn, hoeven niet gedeeld, en ook niet de gegevens die de overheid verzameld heeft voor inspectie, controle en toezicht.

Rechtsmiddelen

En wat nu als de overheid ofwel het wob-verzoek negeert, of u afscheept met wat onnozele informatie? Het wob-verzoek betreft een aanvraag, en de reactie erop is een besluit. Dit betekent dat, als u het niet eens bent met het antwoord dat u ontvangen heeft, u bezwaar kunt maken bij het betreffende bestuursorgaan. Levert ook dat niets op, dan kan staat beroep open bij de bestuursrechter. Rechters zijn over het algemeen wat minder onder de indruk van alle argumenten om openbaarheid van informatie te weigeren. Daar staat tegenover dat zij wel overtuigd moeten worden van het feit dat bepaalde documenten bestaan. Dus vooral in beroep bij de rechter geldt: wees zo specifiek mogelijk ten aanzien van de stukken die u wilt ontvangen.