Subsidierecht Gemeentehuis Hilversum Dudok

Subsidierecht

Wanneer is iets een subsidie?

"Wie zaken doet met de overheid en onenigheid krijgt, moet eerst vaststellen wat voor overeenkomst er eigenlijk gesloten is; een privaatrechtelijke overeenkomst, of een subsidie met een uitvoeringsovereenkomst. Dat is belangrijk voor de vraag welke rechter erover mag oordelen, maar ook voor de vraag hoe en waarom de overeenkomst beëindigd mag worden."

​Belang onderscheid subsidie versus opdracht

Bij leveringen en opdrachten gaat de wet er vanuit dat ondernemingen hierop over het algemeen winst maken. Dat er dan bij het stopzetten van de overeenkomst ook weleens enig verlies wordt gemaakt, is door de ondernemer in de prijs verdisconteerd. Bij subsidies ligt dat anders. Die betalingen zijn niet winstgevend, en zelfs niet perse kostendekkend. Daar wordt rekening mee gehouden bij het stopzetten. Een subsidieontvanger die personeel in dienst heeft, moet ruim tevoren horen dat de subsidie wordt stopgezet, zodat het personeel zonder al teveel verlies kan afvloeien. De termijnen zijn daarmee anders. Ook geldt dat een contract in beginsel zonder al teveel redenen kan worden stopgezet, terwijl er bij stopzetting van een subsidie sprake moet zijn van een degelijk, weloverwogen besluit.

Initiatief & maatschappelijk doel

Het onderscheid is dus van belang, maar de scheidslijn is niet zo duidelijk. De wet zegt: “Onder subsidie wordt verstaan: de aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten.” Hoe partijen de deal genoemd hebben, is dus in elk geval niet van invloed op de vraag of er sprake is van een subsidie. Wat wel van belang is, is de vraag van wie het initiatief uitging. Als iemand al activiteiten ontplooide, en vervolgens de overheid om geld vroeg, dan is het al snel een subsidie. Als de overheid besluit iets nodig te hebben en ze vragen een ondernemer om dit te doen of te leveren, dan is dat veelal een privaatrechtelijk contract. Ook is van belang of er rechtstreeks sprake is van een bijdrage aan een specifiek maatschappelijk doel. Zo levert men privaatrechtelijk pennen aan de Politie, ook al heeft de Politie als uiteindelijk doel de veiligheid en rechtshandhaving in Nederland. Het leveren van een systeem als Amber Alert daarentegen, is waarschijnlijk geen opdracht maar een subsidie. Het plan kwam niet van de politie maar van degene die het bouwde, en bovendien is de motivatie van de bouwer niet financieel, maar het vinden van vermiste kinderen.

Aanbestedingen versus subsidietenders

Nog ingewikkelder wordt het bij aanbestedingen. Deze kunnen geheel privaatrechtelijk zijn, maar als het eigenlijk een subsidie-tender betreft, dan moet het besluit waarmee de opdracht/subsidie aan iemand vergund wordt, beoordeeld worden door de bestuursrechter. Het traject daar naartoe echter, betreft geen (bestuursrechtelijk) besluit, maar feitelijke handelingen, en die worden wonderlijk genoeg toch door de civiele rechter beoordeeld. Kortom; het subsidierecht is vrij ingewikkelde materie.