Gemeentehuis Hilversum stichting of BV

Stichting of BV?

Stichting of BV?

"Wie iets nuttigs wil doen voor mensheid of aardbol, is al snel geneigd om een stichting op te richten. Dat is niet zo vreemd, want de stichting is al eeuwen de rechtsvorm die daarvoor bedoeld is."

Wat minder mensen weten, is dat de rechts-entiteit van de stichting is uitgevonden door de Arabieren. Zij hadden, lang voordat wij de stichting kenden, al de Waqf. Letterlijk betekent dit woord iets als stilstand. De Arabieren (die veel meer in lange tijdslijnen denken dan wij) wilden hiermee aangeven dat het ging om kapitaal dat niet van ouder op kind overging. Waqfs waren zakken met geld die bedoeld waren voor armen of wezen; zakken geld met een doel in plaats van een eigenaar.

Doelvermogen, geen eigenaar

Zo is het ook met de stichting: dit is een doelvermogen, en er is geen eigenaar. Toch gebeurt het regelmatig dat iemand zich eigenaar noemt van een stichting. Meestal betreft dat de oprichter of investeerder. Maar volgens de wet zijn zij uitsluitend bestuurder of crediteur. Ze kunnen geen aanspraak maken op hetgeen er aan vermogen in de stichting groeit; een lening moet terugbetaald, maar winst mag er niet uitgekeerd worden. Alle winst moet worden aangewend voor het in de statuten omschreven doel. Uiteraard kun je dan met creativiteit toch een hoop bereiken; zo mag het doel natuurlijk best het collegegeld aan ivy-league universiteiten van het complete nageslacht van een bepaalde persoon zijn. Dat scheelt erfbelasting en voorkomt verkwanseling; in die zin heeft de stichting veel voordelen. Ook bedrijven zoals IKEA hebben wat dit betreft inmiddels de Nederlandse stichting ontdekt.

Ex-bestuurders buiten spel

Toch heeft de stichting juist voor mensen die goede doelen nastreven, ook nadelen. Waar het vermogen voor bedoeld is, staat namelijk wel in de statuten beschreven, maar dat is vaak nogal summier. Zo staat er bijvoorbeeld “wereldwijde bescherming van de natuur.” Geen spelt tussen te krijgen, zou je denken, maar wat er niet bij staat, is welke middelen daartoe mogen worden ingezet. Dat stond althans niet in de statuten van Greenpeace, zodat een van de oprichters, die inmiddels niet meer in het bestuur zat, verzucht heeft “I created a monster.” Oprichters/bestuurders die zijn uitgetreden, hebben namelijk niets meer in te brengen. Dit kan dus een van de redenen zijn om toch maar voor een BV te kiezen, waar je als gepensioneerde aandeelhouder wel inspraak behoudt.

Stichting met extra waarborgen

Dit is een probleem dat op zich ook op andere manieren te ondervangen is. Zo kan men doel en toegestane middelen veel uitgebreider in de statuten opnemen. Men kan een orgaan creëren dat toezicht houdt op het bestuur. Of men houdt expres bepaalde rechten, zoals de intellectuele eigendom, buiten een stichting. Zo kan via de licentieovereenkomst toch nog invloed uitgeoefend worden. Goede doelen die een ANBI-status ambiëren om op die manier geld in te zamelen, zullen dergelijke waarborgen moeten overwegen.

Financiële middelen? Toch een BV?

Voor wie sowieso geen heil ziet in fondsenwerving van particulieren, is de BV als alternatief het overwegen waard. Via de AV, aandeelhoudersovereenkomsten en een Raad van Commissarissen, zijn allerlei waarborgen in te bouwen. Met name bij financiering van projecten waarvan de vraag is of het succes gaat hebben, is dit een goede constructie; Nederlandse fondsen veel zijn strenger geworden en wie niet kan aantonen dat een bepaalde methode zal werken, krijgt geen geld. (Tenzij je naar een fonds gaat dat vooral mediagenieke projecten financiert, zoals de postcodeloterij). Een lening is in een dergelijk geval ook onmogelijk, maar een investeerder kan dan een goede optie zijn: een project met een goed doel, dat op termijn mogelijk zichzelf terug verdient, kan zo goed gefinancierd worden.

Omzetten van BV naar stichting of andersom

Goede doelen die besluiten de verkeerde vorm te hebben gekozen, kunnen natuurlijk omvormen. Vanuit een BV is dat niet zo ingewikkeld: als alle schuldeisers betaald zijn, en de aandeelhouders het goed vinden, kan het hele vermogen aan een stichting cadeau gedaan worden. Andersom is het lastiger. Het vermogen in een stichting is namelijk statutair gebonden aan een bepaald doel, en mag alleen uit de stichting gehaald worden als er voldoende garanties zijn dat dit zo blijf - wat bij een BV niet snel het geval is, omdat winstuitkering wel is toegestaan. Andere mogelijkheid is dat alle activa vanuit de stichting verkocht worden voor een reële prijs. Het vermogen is dan van activa omgezet in een verkoopprijs, en blijft dus beschikbaar voor het statutaire goede doel. Wanneer de activa niets waard zijn vanwege flinke schulden, dan kan dus door een investeerder omgezet in een BV, als die schulden weggepoetst worden.

De Burgernet Truc

Wat in elk geval niet is toegestaan is, is dat activa uit een stichting met een aantoonbare waarde, zomaar in een BV geschoven worden door de oprichters, omdat ze geld waard blijken te zijn. Kringloopwinkels, die soms goud geld blijken op te leveren, mogen niet omgebouwd, zodat de ooit linkse & jeugdige oprichters, nu als rechtse ouders kunnen gaan incasseren. Dat gebeurt natuurlijk wel en de overheid hoort daar volgens de wet toezicht op te houden. Des te tragischer is het, als juist de overheid het toestaat dat een stel ambtenaren de activa van een stichting inbrengen in hun eigen BV en vervolgens zichzelf tonnen uitkeren. Dat is dan zowel juridisch als politiek een probleem.