aansprakelijkheid voor dieren Antoinette Vlieger

Aansprakelijkheid voor dieren

Aansprakelijkheid voor Dieren

De kat springt vanaf de vensterbank uit het raam op een voorbijganger. Moet u dan de schade betalen? En als u wordt overvallen in het bos, en uw hond bijt de overvaller? Of als u met uw paard, rijdend in het bos, per ongeluk een oude dame omver duwt? Of als een varken ontsnapt, in de schuur van de buren terechtkomt, en daar andere dieren met een virus besmet? 

Het wetsartikel over aansprakelijkheid voor dieren is niet persé makkelijk te doorgronden, maar wie op de volgende twee vragen let, zal het snappen.

Is het dier of de eigenaar de veroorzaker?

Allereerst is het de vraag, of er sprake was van eigen energie van het dier. Daarmee bedoelen we dat het dier niet geheel aangestuurd werd door zijn of haar eigenaar, maar zelf iets deed. Als een kat uit de vensterbank springt, is dat eigen energie. Als iemand met een paard tegen een wandelaar botst niet. Dat paard doet namelijk exact wat de berijdster wil. Mogelijk is dan de berijdster aansprakelijk voor de schade die zijzelf met oplettendheid heeft veroorzaakt, maar het is geen aansprakelijkheid voor iets wat het paard heeft gedaan. Hetzelfde geldt voor iemand die zijn hond ophitst. Wie Attack! roept, moet betalen, maar dan vanwege het eigen asociale gedrag. Bij aansprakelijkheid voor dieren gaat het juist om een onverwachte, eigenzinnige actie van het dier.

Is er een excuus voor het gedrag van het dier?

De tweede vraag die beantwoord moet worden, is of er een excuus is. Hiervoor stel je een hypothetische vraag: stel dat dit dier exact had gedaan wat het deed, maar dan in opdracht van de eigenaar. Was de eigenaar dan aansprakelijk geweest, of had die dan een rechtsgeldig excuus gehad? We nemen het voorbeeld van de hond die wordt uitgelaten in het bos. Als die zomaar bijt, is dat eigen energie, zonder excuus, en ben je aansprakelijk. Maar als de baas van de hond wordt aangevallen, en de hond bijt dan uit zichzelf, dan ben je niet aansprakelijk. Als de hond namelijk had gebeten in opdracht van de baas, dan was de baas in dat geval niet aansprakelijk geweest, wat die mag zich bij een overval verdedigen (mits dat niet verder gaat dan nodig).

Het ontsnapte varken

Over het laatste voorbeeld, het ontsnapte varken, is een beroemde uitspraak gedaan door de Hoge Raad, onder juristen bekend als Zeug-Geel-113. Een ontsnapt varken besmet de dieren van de buurman. Is de eigenaar aansprakelijk? De eerste vraag is, of er sprake was van eigen energie. Die was er, het beestje was ontsnapt. De tweede vraag is de hypothetische. Stel dat het varken niet ontsnapt was, maar onder de arm van deze boer mee gegaan was naar de buren, voor een kop koffie, en zo andere varkens had besmet. Was de boer dan aansprakelijk geweest? Het antwoord was; niet als die niet wist of kon weten dat het dier op enigerlei wijze gevaar opleverde. En dus was de boer ook niet aansprakelijk nu het varken ontsnapt was.

Is er sprake van een eigenzinnige actie van het dier? En is er geen excuus of rechtvaardiging voor? Dan is de eigenaar, of eigenlijk degene die zich gedraagt alsof hij eigenaar is, aansprakelijk voor de schade, ook al kon hij er niets aan doen. Dit is wat je noemt risicoaansprakelijkheid. Wie voor de gezelligheid een hond neemt, accepteert die risicoaansprakelijkheid. Het loont dus de moeite om even te controleren of u hiervoor verzekerd bent. Overigens komt het in praktijk wel veel voor dat de schade die betaald moet worden, verminderd wordt omdat het slachtoffer ook eigen schuld heeft.

Bent u aansprakelijk geteld voor schade veroorzaakt door uw dier? Wilt u weten hoe het zit? Neem dan contact op met Mr. Dr. Antoinette Vlieger.